يَعْلَمُونَ « 1 » . آنها به رحمت ، بخشش و مغفرت و ديگر صفات والاى او تمسّك مىجويند تا بنده‌اى از بندگانش را كه حالش به خاطر گناه بد شده است و بلاى عذاب دامن‌گير او شده ، شامل گردد . شفاعت در اين‌جا انواعى دارد كه همه در نظام تشريع الهى جاى مىگيرند . از جمله قانون تبديل عمل ؛ مثل آيهء فَأُوْلئِكَ يُبَدِّلُ اللَّهُ سَيِّئاتِهِمْ حَسَناتٍ « 2 » . يا عمل موجود را معدوم ساختن ؛ مثل : وَ قَدِمْنا إِلى ما عَمِلُوا مِنْ عَمَلٍ فَجَعَلْناهُ هَباءً مَنْثُوراً « 3 » ؛ فَأَحْبَطَ أَعْمالَهُمْ * « 4 » ؛ إِنْ تَجْتَنِبُوا كَبائِرَ ما تُنْهَوْنَ عَنْهُ نُكَفِّرْ عَنْكُمْ سَيِّئاتِكُمْ « 5 » . و افزايش نيكى تا بر بدى غلبه يابد ؛ مثل : مَنْ جاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثالِها « 6 » . و عمل معدوم را موجود گرداندن ؛ مثل : وَ الَّذِينَ آمَنُوا وَ اتَّبَعَتْهُمْ ذُرِّيَّتُهُمْ بِإِيمانٍ أَلْحَقْنا بِهِمْ ذُرِّيَّتَهُمْ وَ ما أَلَتْناهُمْ مِنْ عَمَلِهِمْ مِنْ شَيْءٍ كُلُّ امْرِئٍ بِما كَسَبَ رَهِينٌ « 7 » ؛ و توبه ، عمل صالح و ديگر انواعى كه شمارش آن دشوار است . بنابراين روشن مىشود كه معناى شفاعت به حسب حقيقت در حقّ خداوند در دو جنبه صادق است ؛ چون همهء صفاتش بين او و بندگانش واسطهء افاضهء بخشش و بذل وجود است . و او در حقيقت و على الاطلاق شفيع است : قُلْ لِلَّهِ الشَّفاعَةُ جَمِيعاً « 8 » . به بحث مرحوم مطهّرى كه شايستهء ارج‌گزارى است توجّه مىكنيم ، كه در آن نيل به سعادت در دنيا و آخرت ، تنها محدود به اعمال و گامهايى كه انسان برمىدارد نيست ، بلكه

--> ( 1 ) - زخرف ( 43 ) آيه 86 : و كسانى كه [ كافران ] به جاى او [ خداوند ] به پرستش مىخوانند ، داراى شفاعت نيستند ، مگر [ براى ] آن كسى كه شاهد و ناظر حق باشد و ايشان مىدانند . ( 2 ) - فرقان ( 25 ) آيهء 70 : پس خداوند بديهايشان را به نيكيها تبديل مىكند . ( 3 ) - همان ، آيهء 23 : و به هرگونه كارى كه كرده‌اند مىپردازيم ؛ و آن را [ چون ] گردى پراكنده مىسازيم . ( 4 ) - محمّد ( 47 ) آيهء 9 و 28 : و [ خدا نيز ] كارهايشان را باطل كرد . ( 5 ) - نساء ( 4 ) آيهء 31 : اگر از گناهان بزرگى كه از آن [ ها ] نهى شده‌ايد دورى گزينيد ، بديهاى شما را از شما مىزداييم . ( 6 ) - أنعام ( 6 ) آيهء 160 : هركس كار نيكى بياورد ، ده برابر آن [ پاداش ] خواهد داشت . ( 7 ) - طور ( 52 ) آيهء 21 : و كسانى كه گرويده و فرزندانشان آنها را در ايمان پيروى كرده‌اند ، فرزندانشان را به آنان ملحق خواهيم كرد و چيزى از كار [ ها ] شان را نمىكاهيم . هركسى در گرو دستاورد خويش است . ( 8 ) - زمر ( 39 ) آيهء 44 : بگو : « شفاعت ، يكسره از آن خداست . »